Parafia pw. św. Małgorzaty i Katarzyny w Kętach

Cudowny Obraz Matki Bożej Pocieszenia

Obraz ma bezcenną wartość artystyczną, religijną i historyczną. Prawdopodobnie powstał w pracowni krakowskiej w I połowie XV wieku. Nosi wyraźne cechy ikony gotyckiej. Namalowany jest na desce (113 na 68 cm) temperą, na gruncie kredowym.

Matka Boża z Dzieciątkiem Jezus na lewej ręce, ukazana na złotym tle, patrzy uważnie na modlącego się, a prawą dłonią wskazuje na Jezusa. Ten zaś w lewej ręce trzyma księgę, a prawą błogosławi. Bogarodzica okryta jest do połowy płaszczem o zielonym odcieniu, okalającym twarz i spiętym z przodu rozetą, spod której wyłania się fragment sukni koloru bordowego. Dziecię Jezus ubrane jest w suknię o zielonym odcieniu. Płaszcz i suknia zarówno Maryi jak i małego Jezusa oblamowane są złotym pasem. Dzieciątko, spoczywające na ręce Maryi z lekko podniesioną głową, spogląda Jej w twarz.
Artysta przedstawił tu Maryję przede wszystkim jako Bogurodzicę, symbolicznie zaś, jako katedrę lub tron, z którego Syn Boży, odwieczne Słowo Ojca, naucza. Wizerunek ten jest hodegetrią, czyli najstarszym i najbardziej rozpowszechnionym typem ikonograficznym, przedstawiającym Matkę Bożą z Dzieciątkiem Jezus na ręku.
Nieznane są okoliczności przekazania obrazu i początki kultu. Wizytujący parafię w 1644 roku, archidiakon krakowski Jan Tarnowski zapisał, że już wtedy obsypany licznymi wotami i srebrnymi tabliczkami, odbierał większą cześć od pozostałych. Za obraz łaskami słynącymi został uznany znacznie wcześniej, czemu dał wyraz ks. Stanisław Kaszkowski, zakładając w 1627 roku Bractwo Różańcowe, a także ks. proboszcz Gabriel Morenda, wprowadzając w 1631 roku sobotnie nabożeństwo Maryjne z procesją liturgiczną i śpiewem w języku polskim, jako wotum wdzięczności Matce Bożej, za ocalenie Kęt od zarazy.
W wyniku najazdu szwedzkiego i katastrofalnego przemarszu ich wojsk sprzymierzonych, z innym najeźdźcą, księciem siedmiogrodzkim Jerzym Rakoczym, kościół św. Małgorzaty spłonął 25 listopada 1657 roku, a więc w dzień liturgiczny św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Obraz cudem uratowany (został wcześniej odpowiednio ukryty przed Szwedami, jako protestantami, którzy w czasie tzw. Potopu niszczyli przejawy kultu Maryjnego), stał się odtąd znakiem działania Opatrzności Bożej i ocalenia, a zatem także pocieszenia. Stąd pojawiający się stopniowo tytuł. Ponieważ ocalenie przypisano także św. Katarzynie, dopisano ją, jako drugą patronkę nowego już kościoła przy jego konsekracji, co miało miejsce 3 czerwca 1664 roku.
W 2014 roku minęło 350 lat od konsekracji kościoła. Konsekrator kościoła, biskup Mikołaj Oborski, po zapoznaniu się z przejawami kultu Matki Bożej, wizerunek uratowany z pożogi uznał za cudowny.
Ufundowanie obrazu "Sacra conversatione" (Pobożny dialog), który przedstawia przyjacielską rozmowę Matki Bożej z patronkami kościoła - św. Małgorzatą i św. Katarzyną oraz umieszczenie go w ołtarzu głównym, spowodowało przeniesienie Ikony Bogarodzicy do ołtarza na ścianie czołowej kaplicy południowej. Tu, do nowego miejsca tronowania Maryi, w królewskich Kętach, licznie przychodzili mieszczanie i chłopi. Kult Matki Bożej nie ustawał, czego dowodem były nowe, liczne wota i fundacje. Na początku XVIII wieku obraz wręcz lśnił od nowych wot, składanych Matce Bożej, z wdzięczności za doznane łaski.
Nowe wojny oraz przemarsze wojsk szwedzkich i rosyjskich, a także epidemie w latach 1707-1709, zmusiły proboszcza, ks. Jana Kantego Daneckiego, do ukrycia kosztowności. Po zawierusze wojennej i ustaniu zarazy, wierni zanosili przed obrazem swe dziękczynne modlitwy za ocalenie. Obraz nabierał coraz większej wartości, stąd określenie: "imago sacra graciosa" (obraz świętego wdzięku, powabu, piękna lub obraz świętej łaski)". W 1746 obraz przybrano w pozłacaną srebrną sukienkę i koronę, a także zawieszono e srebrną lampę.
W 1772 roku mieszczanie kęccy i konfederaci barscy, którzy w Kętach zawiązali konfederację dla powiatów oświęcimskiego i zatorskiego, właśnie tutaj u Matki Bożej szukali ocalenia przed nadciągającą nową pożogą i tragicznym losem ojczyzny. Upadek Konfederacji Barskiej spowodował I rozbiór bezbronnej Rzeczypospolitej, a Kęty znalazły się na niemal 150 lat pod panowaniem Austrii. Kościół katolicki został podporządkowany cesarzowi austriackiemu i zaprowadzono w nim józefinizm. Kasacie uległy dobra kościelne, a kościół kęcki został ograbiony z kosztowności.
W czasach zaborów starano się na nowo powołać bractwo różańcowe, które ostatecznie zaprowadzono kiedy proboszczem był ks. Maciej Warmuz, a w 1917 r. utworzono Sodalicję Mariańską. Po odzyskaniu niepodległości kult maryjny jeszcze bardziej się spotęgował, co było w znacznym stopniu zasługą księży: wspomnianego Macieja Warmuza i Adolfa Włodka, który z kolei odnowił obraz w 1937 r. z funduszy Cechu Zbiorowego (czyli rzemiosł różnych). Ten ostatni proboszcz, którego w Kętach zastała II wojna światowa, został przez Niemców uwięziony i skatowany, na skutek czego zmarł 3 marca 1940 roku. Tragedia, która wstrząsnęła miejscowym społeczeństwem, rozpoczęła bardzo trudną okupację niemiecką, a Kęty zostały wcielone do Rzeszy. Niemcy zabronili używać wszelkich narodowych barw, obrazów, chorągwi i sztandarów, z emblematami narodowymi. Kolejno zabroniono nauczania religii, 23 kwietnia 1943 roku wysiedlono kapłanów z plebanii, a 10 listopada 1944 roku aresztowano ks. Władysława Grosha, za udział w konspiracji i posłano do obozu. Najpierw w 1940 roku parafią administrował ks. Stanisław Piątek - kapelan klarysek, a następnie już do końca wojny ks. Jan Wolny. Pomimo licznych szykan ze strony Niemców ludzie tłumnie przychodzili do kościoła i tu u Jezusa i Matki Bożej znajdowali pociechę.
Po odrestaurowaniu wizerunku Matki Bożej Kęckiej za ks. Józefa Świądra, 2 lutego 1969 roku odbyła się Jego intronizacja. Gromadzenie się wiernych przed obrazem Matki Bożej, którzy coraz liczniej przychodzili do kościoła, miało miejsce zwłaszcza w środy. Stąd zrodziła się tradycja środowych nabożeństw (tzw. nieustanna nowenna), przed Jej wizerunkiem. Sanktuarium kęckie stało się miejscem nadziei, w trudnym okresie walki politycznej między społeczeństwem a władzami komunistycznymi PRL. Starania ks. Ferdynanda Bochaczyka, o uroczystą koronację Obrazu Matki Bożej Kęckiej, zostały uwieńczone 18 września 1988 roku. Na placu kościelnym ustawiono ołtarz koronacyjny z Ikoną Matki Bożej Pocieszenia, a przybyły z Krakowa włodarz archidiecezji, kard. Franciszek Macharski, uroczyście koronował Cudowny Obraz. Po koronacji Ikonę Matki Bożej uroczyście wniesiono do kościoła i intronizowano w odnowionym ołtarzu.
Na 25 rocznicę koronacji obraz Matki Bożej Pocieszenia został przeniesiony do ołtarza głównego i jest zasłaniany obrazem "Sacra conversatione" (Pobożny dialog), który przedstawia przyjacielską rozmowę Matki Bożej z patronkami kościoła - św. Małgorzatą i św. Katarzyną.

na podstawie opracowania o. Bernarda Jana Potępy OFM

MODLITWA DO MATKI BOŻEJ POCIESZENIA W KĘTACH

Błogosławiona Matko naszego Zbawiciela,

któraś w Swoim Sercu doznała

niezmiernej boleści, smutku i trwogi,

aby umieć współczuć z nami,

bądź nam zawsze Świętą Matką Pocieszenia

wśród wszelkich trosk i cierpień

i niepowodzeń naszych.

Niechaj głos Twój zabrzmi w uszach naszych,

bo on jest miły i pełen dobroci,

a słowa budzą radość w sercu.

Usłysz błagania nasze i wstawiaj się za nami

przed obliczem Syna Swego

by z Jego Boskiego Serca za Twoją przyczyną

spłynęły na nas strumienie świętej radości

jaka napełnia błogosławione Serce Twoje.

Okaż nam pogodne oblicze Swoje,

abyśmy z Twoją pomocą

mężnie znosili wszelkie smutki,

przykrości i cierpienia

i wśród nich zawsze zachowywali

żywą nadzieję wiecznej radości w niebie

razem z Tobą i Synem Twoim,

który żyje i króluje na wieki wieków. Amen.