Parafia pw. św. Małgorzaty i Katarzyny w Kętach

Kościół pw. św. Jana Kantego

We wschodniej części placu przykościelnego, od ponad trzystu lat, stoi budowla przypominająca o najsłynniejszym z kęczan - św. Janie z Kęt. Kościół pod wezwaniem św. Jana Kantego, w lokalnej tradycji zwany jest kaplicą.

Jest to XVIII-wieczna świątynia z wyposażeniem w stylu dojrzałego baroku, wzorowanym na wyposażeniu kolegiaty św. Anny w Krakowie i miejsce narodzin św. Jana Kantego (1390-1473) - profesora Akademii Krakowskiej, kanonizowanego w 1767 r.
Świątynia, wybudowana podobno na miejscu urodzin świętego profesora Akademii Krakowskiej, jest już drugą w tym miejscu. Pierwsza, ufundowana przez księcia Sykstusa Lubomirskiego, została ukończona w 1648 r. Ze względu na rozszerzający się kult Jana Kantego (wówczas jeszcze przedkanonizacyjny) i związany z nim wzmożony ruch pielgrzymkowy do miejsca jego urodzenia, w roku 1715 na miejscu niewielkiej kaplicy wybudowano okazalszy kościół. Jego fundatorami byli ks. Marcin Ośliński - dziekan kolegiaty św. Anny w Krakowie oraz ks. Jan Chryzostom Pyzowic - kanonik krakowski i prebendarz kaplicy św. Jana Kantego. Konsekrował go biskup krakowski, Krzysztof Szembek w roku 1781.
Jednonawową świątynię, zbudowano na planie prostokąta z kwadratowym prezbiterium. Do trójprzęsłowej nawy prowadzi prostokątna kruchta, mieszcząca wejście na chór. Nawę od prezbiterium oddziela półokrągła tęcza, podkreślona zdwojonymi pilastrami. Ponad nawą rozpościera się kolebka z lunetami, prezbiterium przykrywa sklepienie kopulaste. W nim znajduje się polichromia przedstawiająca Trójcę Świętą. Wnętrze kościoła oświetlają dwa rzędy okien na ścianie południowej oraz okna górnego rzędu na ścianie północnej. Jednokondygnacyjny ołtarz główny pochodzi z 1722 r. W polu środkowym znajduje się obraz przedstawiający świętego Jana z Kęt. Po bokach, na tle kolumn, stoją posągi ewangelicznych imienników profesora Akademii Krakowskiej: Jana Chrzciciela i Jana Ewangelisty. Ponad bramkami prowadzącymi za ołtarz, umieszczono dwie pełnopostaciowe figury ojców kościoła: św. Augustyna i św. Ambrożego. Zwieńczenie części środkowej stanowi Baranek Apokaliptyczny w glorii promienistej. Poniżej widnieje herb Akademii Krakowskiej, a na przerwanym przyczółku po bokach widnieją adorujące klęczące anioły. Kolorystyka całego wyposażenia jest biało-złota, figury złocone. Ołtarz w sposób bezpośredni nawiązuje do wyposażenia kościoła akademickiego pw. św. Anny w Krakowie, gdzie znajduje się grób św. Jana.
Dopełnieniem wyposażenia świątyni są dwa jednopolowe ołtarze boczne, nieco późniejsze niż główny, z obrazami z 1838 r., przedstawiającymi Matkę Boską Anielską i św. Józefa z Dzieciątkiem oraz ambona zdobiona płaskorzeźbionymi postaciami świętych Janów: Ewangelisty, Chrzciciela i Kantego. Na bocznych ołtarzach umieszczono sentencje: "Patrz swego, a nie pragnij cudzego"; "Kochaj Boga i bliźniego, poznaj siebie samego". Na ołtarzu św. Józefa widzimy umieszczoną w przeszklonej gablocie woskową figurę św. Jana Kantego, w stroju profesora Akademii Krakowskiej z czasów kanonizacji, ofiarowaną w l767 roku Kętom, przez profesorów tej uczelni.

źródło: Muzeum im. Aleksandra Kłosińskiego w Kętach